Het examen nadert

Het is half april. Voor de examenklassen nadert het eindexamen. Het vwo-examen economie is op 19 mei, het havo-examen op 24 mei.
Op internet vind je oude examens om mee te oefenen, bijvoorbeeld
bij het cito en alleexamens.nl.
Op internet vind je ook uitleg over
de theorie en tips waar je op moet letten. Zoals in het filmpje hiernaast met tips waar je bij bronnen op
moet letten.
Op deze plaats dragen we ook een steentje bij met een kleine test. Hieronder staan vier bronnen uit het filmpje met een bijpassende opdracht of vraag. Test jezelf. Onder aan de pagina staan de goede antwoorden.

Bron 1 - Index gemiddelde waarde koopwoningen (2010 = 100)

1 Stel dat de gemiddelde waarde van een koopwoning in 2001 € 166.000 bedroeg. Bereken aan de hand van bron 1 de gemiddelde waarde van een koopwoning in 2011.


2 De verzekeringsdruk per inwoner reken je uit door het premiebedrag aan schadeverzekeringen per hoofd van de bevolking te delen door het bbp per hoofd. Een Nederlands huishouden geeft jaarlijks gemiddeld € 1.020 aan schadeverzekerings-premies uit.
Bereken aan de hand van deze informatie en bron 2 de verzekeringsdruk in Luxemburg uit.

Bron 2 - premiebedrag en bbp per hoofd

Bron 3 - het effect van koersrendement op belegd vermogen (in %)
op de procentuele verandering van de consumptie. 

3 Leg aan de hand van bron 3 uit dat koersverlies een sterker effect heeft op de consumptie dan koerswinst.












4 Bron 4 laat zien hoe kenmerken van land A zich verhouden in vergelijking met een groep andere landen. Hoe groter de afstand van de getekende tot het middelpunt van het web, hoe hoger de score op het aangegeven kenmerk. Een leerling trekt hieruit de conclusie dat land A met betrekking tot duurzame ontwikkeling beter scoort dan het gemiddelde van de onderzochte landen. Heeft zij gelijk? Verklaar je antwoord.

Bron 4 - De score van land A in vergelijking met
het gemiddelde van de onderzochte landen 

Antwoorden
1 € 166.000 is gelijk aan indexcijfer 78,8.
   Tweede stap: (€ 166.000/78,8) x 97,6 = € 205.604,06.
2 Via de premie in Nederland de premie in Luxemburg uitrekenen: (1.020 / 185) × 273 = € 1.505,19.
   Tweede stap: de premiedruk in Luxemburg berekenen: € 1.505,19/ 68.100 x 100% = 2,21%.
3 1% koerswinst per belegde euro heeft 1% extra consumptie tot gevolg (zie lijn vanuit nul naar  rechtsboven), iedere procent koersverlies heeft 2% minder consumptie tot gevolg (lijn vanuit nul naar links-beneden).
4   Ja. De verklaring bestaat uit twee delen:
- Land A heeft dezelfde score als het gemiddelde bij de uitstoot van kooldioxide (de doorgetrokken lijn en de stippellijn lopen daar op dezelfde afstand van het middelpunt).
- De doorgetrokken lijn (= land A) bevindt zich bij het energieverbruik per eenheid bbp dichter bij het middelpunt. Dus minder verbruik, wat goed is voor een duurzame ontwikkeling.

Is de ECB stapelgek geworden?

Het beleid van de ECB is al een
paar keer behandeld op deze blog. En nu komen we er weer op terug want het beleid van de ECB wordt steeds extremer. De bank weet niet van ophouden en blijft de rente steeds verder verlagen. Banken betalen nu zelfs 0,4% boeterente
als ze geld stallen bij de ECB. Betalen consumenten straks ook een boete op spaargeld?
Een deel van de economen heeft forse kritiek met opmerkingen als: 'de ECB is een kamikazepiloot' en 'ze zijn stapelgek bij de ECB'.
Maar er zijn ook economen die het beleid verdedigen, zoals in bron 3.

Bekijk de video en lees de bronnen.

Verdedig het beleid van de ECB door de volgende stellingen uit te leggen:
A- Een lage rente in Europa is goed voor de Europese export.
B- De boeterente voor de banken stimuleert de Europese conjunctuur.
C- Een lage rente verhoogt de inflatie waardoor de hoge schulden van Europese overheden eenvoudiger afgelost kunnen worden.

Bekritiseer het beleid van de ECB door de volgende stellingen uit te leggen:
A- Een lage rente in Europa is slecht voor de koopkracht van gepensioneerden.
B- De boeterente voor de banken leidt tot een te hoge schuldenlast van consumenten en bedrijven.
C- Een lage rente zorgt voor te hoge koersen van aandelen, met het gevaar dat plotseling een nieuwe crisis uitbreekt.    

Bron 1
700 miljard euro ligt werkloos te wachten 
De Europese Centrale Bank (ECB) staat voor een enorm dilemma. De inflatie blijft dalen, de economie trekt maar matig aan en dus klinkt de roep om meer actie. Maar de munitie is eigenlijk op. De rente kan eigenlijk niet verder omlaag en het opkopen van staatsobligaties zorgt alleen maar voor een zee aan ongebruikt geld in de eurozone.
Het ongekend agressieve monetair beleid van de ECB van rente en geld drijft de inflatie niet op en helpt de economie niet meer vooruit.
Meer geld erin pompen klinkt wel ferm maar doet dus niks. De ECB heeft namelijk voor bijna 800 miljard euro schuldpapieren opgekocht, maar inmiddels staat er ook bijna 700 miljard werkloos op rekeningen. Het geld klotst tegen de plinten, maar je koopt er niks voor.
(Vrij naar NOS.nl)

Bron 2
Nederland stemde tegen
DNB-president Klaas Knot heeft donderdag tegen het nieuwe pakket stimuleringsmaatregelen van de ECB gestemd.
Knot is altijd al zeer kritisch geweest over het opkoopprogramma van de ECB. "Langdurige en aanzienlijke verstoringen zoals met het opkoopprogramma, zullen in de toekomst een prijs hebben. De rente is zo laag dat geld lenen bijna gratis is. Daardoor lopen de schulden te hoog op. De vorige financiële crisis is ook begonnen met zo'n verstoring", zei Knot vorig jaar.
(Vrij naar nu.nl)

Bron3
De ECB doet wat moet 
De Europese economie valt weer stil. De wereldeconomie vertraagt, van de VS tot China. De meeste overheden zitten nog steeds diep in de schulden Kortom: het geldbeleid is de enige motor die de Europese economie vandaag nog enigszins kan stimuleren.
Het herstel dat we sinds 2013 kennen is er dankzij, niet ondanks de lagere rente. Die moedigen huishoudens aan om meer te consumeren, zetten bedrijven aan tot investeringen en versterken, via een zwakkere euro, de concurrentiekracht van de exporteurs. Op dit moment kan de economie best nog een steun in de rug gebruiken. Niet meer, maar ook niet minder.
(Vrij naar de Morgen)

Spelen met de economie

Een nieuw speeltje van DNB
De Nederlandsche Bank (DNB) heeft sinds kort een tool beschikbaar, Delfi, waarin iedereen zelf aan de knoppen kan draaien en kan zien wat het doet met de economie. De tool is gebaseerd op het model dat DNB zelf gebruikt, maar dan flink versimpeld.
(Vrij naar NOS.nl)

1 Aan de hand van onderstaand voorbeeld leer je in vijf stappen hoe de tool werkt.
a Ga naar de site van DNB met de DELFI-tool.
b Kies in alle jaren voor het arbeidsaanbod 4,00, zoals in bovenstaand voorbeeld. Je vergroot nu het arbeidsaanbod fors.
c Klik op 'Toon resultaten'.
d Scroll naar beneden tot de resultaten en open de grafiek van het BBP (volume). Je krijgt nu onderstaande grafiek.
5
e De vergroting van het arbeidsaanbod heeft de groei van het BBP flink opgestuwd ten opzichte van de basissituatie (de blauwe lijn). Onder de link 'toon uitleg over arbeidsaanbod' kun je de verklaring vinden waarom het BBP zo sterk groeit bij een vergroting van het arbeidsaanbod. Maar voordat je de verklaring leest is het uiteraard een goede oefening om zelf de verklaring te bedenken en daarna te controleren of jouw verklaring klopt.

2 Verhoog de lonen en kijk wat het gevolg is voor de uitvoer (volume). Bedenk de juiste verklaring en controleer je antwoord.

3 Je kunt ook variabelen toevoegen en combinaties zoeken die de economie flink verbeteren. Het meest realistisch is om variabelen te nemen die de overheid (voor een deel) zelf in de hand heeft. Dus bijvoorbeeld wel de overheidsbestedingen en loon- en inkomstenbelasting, maar niet de wereldhandel en de aandelenkoers. Ga eens puzzelen en kijk of je de economie beter kan maken. Als je een leuk resultaat hebt, is het beantwoorden van de volgende vragen van belang:
- welke maatregelen heb je genomen?
- waarom vind je jouw einduitkomst een economische verbetering?
- welke verklaring geeft het verband tussen jouw maatregelen en de einduitkomst?

De kip of het ei?

Het is ook nooit goed. Lange tijd was de prijs van olie, en dus van benzine,erg hoog. Automobilisten klaagden dat een volle tank pakweg € 70 kostte.
De laatste tijd is de prijs fors gedaald, is het weer niet goed. Aandelenbeurzen storten in, angst voor een nieuwe recessie herleeft.
Wat is er nu aan de hand? De meningen van economen lopen uiteen. Het lijkt op het kip-ei probleem. Veroorzaakt de dalende olieprijs een recessie? Of omgekeerd, veroorzaakt een naderende recessie de daling van de olieprijs? Voor beide meningen vind je in onderstaande bronnen aanwijzingen.

1 Verdedig aan de hand van de bronnen de mening dat de dalende olieprijs een wereldwijde recessie kan veroorzaken.
2 Verdedig aan de hand van de bronnen de mening dat een recessie een daling van de olieprijs kan veroorzaken.
                                                                               

Koersen fors omlaag
De nieuwe beursweek brengt voor de Europese aandelenbeurzen weinig goeds. Over een breed front worden de verliezen van de voorbije weken voortgezet. De grote boosdoener is de aanhoudende zorg en twijfel over de Chinese en Amerikaanse economie en de gevolgen die dat heeft voor de wereldeconomie. In het spoor van die economische zorgen daalt ook de olieprijs weer.
Het gaat met de wereldhandel de verkeerde kant op. Minder economische groei zorgt voor minder vraag naar grondstoffen en bulkgoederen zoals metaalertsen, steenkool en bouwmaterialen. Op de aandelenbeurzen lijden om die reden ook de grondstofbedrijven, zoals mijnbouwers, oliebedrijven en staalbedrijven, de grootste koersverliezen.
(Vrij naar de NOS)

Waardoor is de olie zo goedkoop?
Het aanbod van olie is de laatste tijd veel groter dan de vraag. Veel landen die vroeger olie importeerden, zijn zelf gaan produceren om niet afhankelijk te zijn van Rusland en de olie-exporterende landen in het Midden-Oosten. Zo is in onder andere de Verenigde Staten de productie van schaliegas en -olie op gang gekomen.
Aan de andere kant staat de vraag onder druk door energiebesparende maatregelen in vooral Europa en Amerika. Ook wordt steeds meer duurzame energie opgewekt uit bijvoorbeeld zon en wind.
Intussen blijven de traditionele exportlanden doorgaan met het oppompen van olie. Ze hebben hun oliedollars hard nodig en houden zich ondanks de tegenvallende opbrengst niet in. Door het grote aanbod is het oliekartel OPEC niet in staat om een vuist te maken.
(Vrij naar de NOS)

Wat betekent een lage olieprijs voor de olieproducerende landen?
Veel landen zitten in het nauw omdat ze erg afhankelijk zijn van de inkomsten uit de olie-export. De bodem van de financiële reserves komt in zicht. In veel gevallen zijn overheidsbegrotingen gebaseerd op een olieprijs die soms tientallen dollars hoger ligt dan de 28 dollar die nu voor een vat wordt betaald.
Een land dat inmiddels al in een diepe crisis zit is Venezuela. De overheidsuitgaven in dit land komen voor 96 procent uit olie. In Nigeria, waar de overheid 70 procent van zijn inkomsten uit de olie-export haalt, gaat het niet veel beter. Beide landen kampen met een hoge inflatie.
Rusland, met een productie van 11 miljoen vaten per dag een van de grootste exporteurs ter wereld, heeft ook grote zorgen. De koers van de roebel is ingestort. De Russische overheid leunt voor 70 procent op de olie-inkomsten. De staatsbegroting voor 2016 die president Poetin vorige maand ondertekende, moet nu al worden bijgesteld. De begroting ging uit van een gemiddelde olieprijs dit jaar van 50 dollar. In de bijgestelde begroting wordt 25 dollar aangehouden.
(Vrij naar de NOS)